Haberleşme teknolojilerindeki kısaltma sayısı oldukça fazla sayıda ve terimlere aşina olabilmek için uzun bir süre harcamanız gerekiyor. Bu yüzden kullanılacak bazı kısaltmaları da elimden geldiği kadar anlatmaya çalışacağım.

2 yıldan fazla süredir ULAK Haberleşme’de 5G RAN (Radio Access Network) için OAMC yazılımının geliştirilmesini sağlamak için çalışmaktayım. İlk önce RAN nedir diye bakacak olursak, çekirdek ağ yani Core Network (CN) ile cihazlar (bunlara User Equipment – UE ismi veriliyor) arasındaki tüm iletişim sağlanmasında rol oynayan birimlerin bütününe verilen ad diyebiliriz. Aslında sahada bulunan bir baz istasyonu ile cep telefonumuzun arasındaki haberleşmenin gerçekleşmesini sağlamak için varız diyebilirim. 5G-RAN kendi içerisinde yapı olarak fiziksel ve sanal (virtual) olarak da ayrılmaktadır. Bu yazının konusu olan OpenRAN, sanal yapı içerisinde yer almaktadır. Sanal yapı derken kastedilmek istenen şey kullanılan birimlerin neredeyse hepsini kapsayacak şekilde sanal makineler üzerinde çalışabiliyor olmasıdır. RAN birimlerini, bulut (cloud) tabanlı teknolojilerin sağladığı avantajlardan faydalanarak çalıştırmak olarak da adlandırabiliriz.

RAN Architecture
RAN Architecture

Core Network, backhaul ağ mimarisi ile RAN birimleri ile haberleşmektedir. Sanal RAN türleri içerisinde türe göre, RAN birimleri kendi aralarında sadece fronthaul veya closed midhaul ve open midhaul ile haberleşme sağlayabilmektedir. Buradaki yapı ile aslında üretici bağımlı bir model uygulanmış olmaktadır. Ürününü aldığınız firmanın geliştiricilere sağladığı destek kadar ilerleme sağlayabilmekte oluyordunuz ve bu da ürünü başka bir firmanın ürünü ile değiştirmek istediğinizde vendor-spesific olarak adlandırılan üreticinin koyduğu kuralları yeni ürünün üreticisinin kuralları için tekrardan oluşturmanız gerekiyordu. Tam olarak bu noktada ORAN Alliance gibi kurumların yaptığı çalışmalar ile ortak arayüzler ve tanımların yapılması hedeflenmiştir. Arada kullanılan haberleşme ortak yapıda olduğu için üretici bağımlılığından kurtulmak amaçlanmıştır.

OpenRAN nedir?

2018 yılında kurulan ORAN Alliance tarafından geliştirilmekte olan ve birden fazla tedarikçiden sağlanabilen ağ bileşenleri arasında kullanılacak arayüz tanımlamalarının yapılmış olduğu sanallaştırılmış RAN teknolojisidir. Telekom sektöründeki üreticilerin ve ilgili ekipmanı üretirken izleyebileceği bir dizi endüstriyel standart sunar ve OpenRAN destekleyen başka ürünlerin de direkt kullanılabilmesini amaçlar. En basit tabirle, Standart haberleşme methodları ile bir firmaya bağlı kalmamayı sağlar diyebiliriz. OpenRAN ile birlikte RAN Intelligent Controller (RIC) yardımıyla, RAN fonksiyonları kolaylıkla kontrol edebilir hale gelir. RIC, üretici, kullanıcı ve uygulama geliştiricilerin ortak olarak çalışabilmesini sağlayan OpenRAN bileşenidir. Yapay zeka (AI) ve makine öğrenimi (ML) teknolojileri, OpenRAN RIC mimarisiyle de kullanılabilir.

OpenRAN içerisindeki birimlerin başlarındaki “O-” tanımlaması OpenRAN’nın bir bileşeni olduğunu belli etmek için vardır ve temel olarak şunlardan oluşmaktadır:

  • Service Management and Orchestration Framework (SMO)
    • Non-Real Time RIC
  • Near-Real Time RIC
  • Central Unit – Control Plane (O-CU-CP)
  • Central Unit – User Plane (O-CU-UP)
  • Distributed Unit (O-DU)
  • Radio Unit (O-RU)
  • Cloud (O-Cloud)
OpenRAN Units and Protocols
OpenRAN Units and Protocols

Görselde de görüleceği üzere birimler arası haberleşme için bazı protokoller kullanılmaktadır. Bunların hangi birimler arasında kullanıldığına bakacak olursak:

  • O2 Interface: SMO ve O-Cloud arasında
  • O1 Interface: SMO ve O-CU-CP, O-CU-UP, O-CU-DU, O-CU-RU arasında
  • A1 Interface: Non-Real Time RIC ve Near-Real Time RIC arasında
  • E2 Interface: Near-Real Time RIC ve O-CU-UP, O-CU-DU arasında
  • E1 Interface: O-CU-CP ve O-CU-UP arasında
  • F1-C Interface: O-CU-CP ve O-DU arasında
  • F1-U Interface: O-CU-UP ve O-DU arasında
  • Open Fronthaul CUS-Plane ve M-Plane: O-DU ve O-RU arasında

kullanılmaktadır.

OpenRAN, hizmet sağlayıcıların satıcı çeşitliliğini sağlar ve satıcı kaynaklı gecikmelerden kaçınmasına yardımcı olur. Hizmet sağlayıcılar, ekipman ve yazılımın tek bir satıcı tarafından sağlandığı RAN  için tek satıcılı çözümler kullanmak istemezler çünkü olası bir problemde bu durum aksamalara yol açacaktır. Tak çalıştır (Plug-n-play) sistemi sebebiyle de ürünler arası değişikliği çok kolay şekilde yapmamızı sağlayacak olan OpenRAN yaklaşımı, bir RIC yardımıyla tamamen programlanabilir, akıllı ve çok satıcılı RAN’a doğru net bir yol sağlar.

Son yazılarımda ağırlıklı olarak yazılım özelinde içerikler ürettiğimi fark ettim aralara biraz daha Türkçe kaynak eksikliğini gördüğüm içerikler serpiştirmek istiyorum.

Kaynaklar:

Author

Genel dünya problemleri ile çok ilgili olmasa da teknolojik gelişmeleri yakından takip eden, sistemleri geliştirmek için çalışmalar yapan, bolca kod yazmaya çalışan ve öğrendiklerini paylaşmaya çalışan birisi.

Write A Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: